• Svrljiški belmuž
  • 21.01.2016. 15:30

Belmuž ukusan pastirski specijalitet

Područje Svrljiških planina i same opštine Svrljig prepoznatljivo je po svrljiškoj ovci, svrljiškom jagnjetu, svrljiškom kačkavalju i belmužu. Danas je belmuž prepoznatljiv proizvod koji se proizvodi od mladog punomasnog sira i kukruznog brašna.

Foto: Etnografski muzej Beograd
  • 1.371
  • 1.002
  • 0

Svaki planinski kraj, kako u Srbiji, tako i u svetu je po nekom proizvodu prepoznatljiv. Područje Svrljiških planina i same opštine Svrljig prepoznatljivo je po svrljiškoj ovci, svrljiškom jagnjetu, svrljiškom kačkavalju i belmužu. Danas je belmuž prepoznatljiv proizvod koji se proizvodi od mladog punomasnog sira i kukruznog brašna. Tajna spremanja belmuža je prvenstveno u kvalitetnom siru i brašnu, ali i u dobrom oku majstora.

Svrljig se nalazi između Svrljiških planina i Tresibabe. Ono po čemu je Svrljig nadaleko poznat jeste belmuž - tradicionalno jelo stočara svrljiškog kraja. Belmuž je pastirski specijalitet koji se već vekovima priprema u domaćinstvima na prostoru Svrljiga i svrljiških planina. Sela koja su naslonjena na planinski pojas Svrljiških planina, gde stočarstvo čini osnovnu delatnost stanovništva, kao i sela koja se prostiru od izvorišta duž gornjeg toka Svrljiškog Timoka, i danas pripremaju ovaj topli specijalitet od mladog sira uz dodatak belog ili žutog brašna. Da bi se pripremio pravi svrljiški belmuž, sir i kukuruzno brašno potrebno je da budu proizvedeni na prostoru svrljiških planina i Svrljiga. Svoje mesto belmuž ima na listi nematerijalnog kulturnog nasleđa Srbije.

Izvanredan ukus i zanimljivo ime

Pored divnog ukusa ima i zanimljivo ime koje se sastoji od dve reči - bel, odnosno belo, i muž - muževno, muški. Preovladava mišljenje u svrljiškom kraju da se muški sa pravom pominje, zašto je potrebno muški se potruditi oko pripreme ovog jela. Još kažu u Svrljiškom kraju da izraz belmuž znači muž koji je obeleo obraz i da je osnovna hrana mladoženja.

Svrljižanima je stalo do očuvanja tradicije pripreme belmuža. Proces pripreme belmuža i u promenjenim okolnostima, uspešno je sačuvao osnovne faze izrade.

Priprema belmuža je veoma jednostavna. Potreban je sir, kukuruzno brašno i malo soli. Sastojci, naizgled, jednostavni. Priprema se obavlja tako što se oceđena gruda sira posoli i stavlja u bakrač na vatru uz stalno mešanje. U tako istopljen sir dodaje se kukuruzno brašno i stalno meša "čurkom" dok se dobro ne "istopi" i ne pusti maslo. So se dodaje po ukusu. Belmuž je najukusniji kada se pravi od nekoliko vrsta sira, kravlji, ovčiji i koziji. Ukusniji je kada se pravi od sira koji je mešavina mleka kravljeg i ovčijeg.

U svrljiškom kraju svaki majstor koji priprema belmuž ima svoju tajnu pripreme belmuža.

Manifestacija posvećena belmužu

Održava se početkom avgusta meseca svake godine. Manifestacija se održava pod imenom ,"Belmužijada" u Svrljigu, a prvi put je održana 2005. godine. Idejni tvorac ove manifestacije je Milija Miletić narodni poslanik u Nardnoj skupštini Republike Srbije, dugogodišnji terenski veterinar u opštini Svrljig. Glavni događaj manifestacije je takmičenje u pripremanju belmuža. Program belmužijade obogaćuju prateće manifestacije kao što su izbor najlepše pastirice, domaća radinost, stara svrljiška jela, pastirske igre i kulturni program. Belmužijada privlači veliku pažnju lokalnih, regionalnih, državnih medija, ali i svetskih. Beleži iz godine u godinu sve veću posećenost. Organizator manifestacije je Centar za turizam, kulturu i sport, a pokrovitelj Opština Svrljig.

Svrljiški belmuž je zaštićen oznakom geografskog porekla

Da bi sačuvao svoju autohtonu tehnologiju i dobio organizovani oblik proizvodnje, Opšta zemljoradnička zadruga Acekoop iz Svrljiga, koja ima sopstveni pogon za preradu mleka, podnela je prijavu za registrovanje imena porekla kod Zavoda za intelektualnu svojinu u Beogradu. Ovaj proizvod je upisan i u Registar proizvoda sa geografskim oznakama. Sertifikacija svrljiškog belmuža koji je proizveden na prostoru opštine Svrljig garantuje potrošačima da specifičnost belmuža čini kombinaciju tradicije, znanja, prirodnih resursa i veština koja se prenosi s kolena na koleno. Svrljiški belmuž prodaje se u robnoj marki pod nazivom Ukusi Srbije gde su okupljeni proizvođači prehrambenih proizvoda baziranih na tradicionalnim srpskim ukusima i proizvedenih isključivo od sastojaka iz domaće proizvodnje.

Foto: Etnografski muzej Beograd


Foto prilog


Tagovi

Belmuž Svrljig Svrljiške planine Belmužijada Svrljiška ovca Tradicija Kukuruzno brašno Milija Miletić Ukusi Srbije


Autor

Danijel Grujić

Danijel Grujić

Danijel Grujić, Petrovac na Mlavi

Izdvojeni tekstovi

Izdvojeni oglasi