• Zaštita biodiverziteta
  • 25.05.2015. 10:00

Nedovoljno novca za zaštićena područja

Na predstavljanju petogodišnjeg projekta Podrška održivom finansiranju sistema zaštićenih područja Srbije, ukazano je na problem gubitka staništa i prekomernu eksploataciju prirodnih resursa, koji predstavljaju pretnju za biodiverzitet u Srbiji.

  • 103
  • 3
  • 0

Za finansiranje zaštićenih područja u Srbiji na raspolaganju je manje od polovine potrebnih sredstava, a procenjuje se da godišnji manjak iznosi 8,7 miliona dolara, ukazano je 22. maja na predstavljanju rezultata projekta UNDP o sistemu finansiranja tih oblasti.

Realizacija tog projekta doprinela je povećanju finansijske održivosti zaštićenih područja sa ispod 30% u 2009. na gotovo 40% u 2011. i zatim na više od 45% u 2014.

Prekomerna eksploatacija prirodnih resursa

Zaštićena područja pokrivaju više od 6% teritorije Srbije. Na skupu su najavljeni donošenje Zakona o nacionalnim parkovima i proglašenje pet novih zaštićenih područja, kao i početak rada na novom Zakonu o zaštiti prirode. Na predstavljanju petogodišnjeg projekta "Podrška održivom finansiranju sistema zaštićenih područja Srbije", ukazano je na problem gubitka staništa i prekomernu eksploataciju prirodnih resursa, koji predstavljaju pretnju za biološku raznolikost (biodiverzitet) u Srbiji, u velikoj meri zbog nedovoljnog finansiranja očuvanja tih područja.

Cilj projekata vrednog gotovo milon dolara je unapređenje 460 zaštićenih područja u Srbiji koja pokrivaju 564.063 hektara ili 6,38% teritorije zemlje. Projektom su utvrđeni ekonomski održivi modeli upravljanja zaštićenim područjima, s posebnim akcentom na efikasnost, smanjenje troškova i mogućnosti za diverzifikaciju njihovih prihoda, a realizovan je zahvaljujući sredstvima Svetskog fonda za životnu sredinu (Global Environment Facility, GEF) i u saradnji sa Ministarstvom poljoprivrede i zaštite životne sredine Srbije.

Problemi održivog finansiranja zaštićenih područja

Na predstavljanju rezultata istaknuto je kako je projekat doprineo poboljšanju finansijske održivosti zaštićenih područja, koja je povećana sa 27,6% u 2009. na 39,6% u 2011. godini, a finansijska analiza 2014. je pokazala dalji napredak na 45,5%. Upozoreno je i na glavne prepreke za održivo finansiranje zaštićenih prirodnih područja u Srbiji, a odnose se na mali broj izvora finansiranja, neadekvatnu isplativost upravljanja, ali i nepotpune propise i regulativu. Mogući finansijski mehanizmi za povećanje prihoda i strategije za smanjenje troškova u zaštićenim područjima, predstavljeni su kroz Vodič za finansiranje zaštićenih područja.

U okviru projekta u Nacionalnom parku Kopaonik, planinski domovi opremljeni su solarnim panelima, u Nacionalnom parku Tara izgrađena je prva staza za osobe sa invaliditetom u Srbiji, u Nacionalnom parku Fruška gora fokus je bio na razvoju turističke ponude i promocije, a u okviru Nacionalnog parka Đerdap aktivnosti su uključivale obeležavanje staza, nabavku opreme i razvoj aplikacije za pametne telefone, kao i izložbe.

Srbija - jedan od njaznačajnijih centara biodiveziteta u Evropi

Na skupu je istaknuto da ukupan broj svih vrsta koje se javljaju u Srbiji predstavlja 43,3% postojećih evropskih vrsta, od čega je 1.760 strogo zaštićenih i 853 zaštićene vrste. Pomoćnik ministra poljoprivrede i zaštite životne sredine Slobodan Erdeljan, podsetio je da Srbija predstavlja jedan od njaznačajnijih centara biloške raznovrsnosti u Evropi koji pod zaštitom ima 6,38% svoje teritorije. Istakao je i da je resorno ministarstvo počelo reviziju Strategije biloške raznovrsnosti Srbije za period od 2011. do 2018. godine, a u toku je i donošenje zakona o nacionalnim parkovima te proglašenje pet novih zaštićenih područja, među kojim i specijalnog rezervata prirode Suva planina sa teritorijom od 18.000 hektara.

Stalna predstavnica Programa za razvoj Unjedinjenih nacija, Irena Vojačkova Solorano, istakla je da borba za očuvanje biodiverziteta najbolje rezultate daje na lokalnom nivou. "U prošlosti je priroda dugo posmatrana kao resurs, bez odgovornosti o održivosti eksploatisanja, zbog čega sada mora da se plati cena za takvo postupanje, a to su kilmatske promene koje prete da dovedu do uništenja prirode u obliku koji je potreban za opstanak", kazala je ona i dodala da zbog toga UNDP pomaže i Srbiji da ojača održivo finansiranje zaštićenih područja.


Izvori

EurActiv.rs


Tagovi

Biodivezitet Projekt UNDP-a Zaštićena područja Eksploatacija Prirodni resursi Gubitak staništa Zakon o nacionalnim parkovima Zakon o zaštiti prirode Održivo finansiranje Zaštićena područja Regulativa Slobodan Erdeljan Suva planina Fruška gora