• Pomotehnika
  • 22.04.2015. 11:30

Proređivanje plodova voća

Nakon cvetanja, oprašivanja i zametanja voća, u savremenim voćnjacima plodovi se moraju proređivati da bi se dobio visok prinos, redovna rodnost i dobar kvalitet.

Foto: Poljoprivredni fakultet Novi Sad
  • 3.357
  • 92
  • 0

Kvalitetne plodove voća moguće je dobiti dobrom zimskom i letnjom rezidbom, proređivanjem, pravilnom ishranom, navodnjavanjem i zaštitom. Čak i nakon loših vremenskih uslova u vreme oprašivanja kruške, breskve, šljive i jabuke, zametne se veliki broj plodova koje biljka nije u stanju da nosi.

Zato su te voćne vrste razvile samoregulativne mehanizme pomoću kojih odbacuju deo plodova nakon zametanja. Ali taj mehanizam nije dovoljan da bi se dobio dobar kvalitet ploda pa ukoliko voćari ne prorede plodove, može doći do alternativne rodnosti, ali i kvalitet plodova može biti loš. Uz ručno i mehaničko, kod nas se u praksi najviše koristi hemijska.

Efikasan metod je proređivanje uz pomoć regulatora rasta, bioregulatora, koji narušavaju hormonski sistem biljke. Oni utiču da se zaustavi porast bočnih plodova zbog čega dolazi do njihovog opadanja, jer je cilj da u cvasti ostane samo jedan do dva ploda.

Vreme proređivanja

Cvet jabuke
Cvet jabuke

Proređivanje se može obavljati u različitim fazama cvetanja i porasta plodova u zavisnosti od cilja. Nakon junskog opadanja plodova, proređivanje ne treba da bude veliko. Najbolje je proređivanje cvetova-cvasti u uslovima kada nema mrazeva da se ne bi trošilili asimilati. Rano proređivanje je rizično jer se mogu desiti iznenadni mrazevi pa se može desiti da ne bude dovoljno oplođenjih plodova. Ako je proređivanje rađeno sa ciljem poboljšanja kvaliteta ploda, uklanjanje oštećenih i razvijenih plodova može se obaviti i nakon junskog samoregulativnog proređivanja.

Kod jabuke i kruške najveći efekat proređivanja je ako se proređivanje vrši četiri nedelje pre berbe. Najveća masa plodova sorte fudži je dobijena kada su stabla ručno proređena sedam dana nakon punog cvetanja, uz dopunsko proređivanje 60 dana nakon punog cvetanja.

Ručno proređivanje

Prednost ovakvog načina proređivanja je u izostanku rizika da će se previše prorediti, slabije razvijeni i oštećeni plodovi se uklanjaju, a vreme se određuje prema potrebama. Kao manu ovde bi mogli navesti mogućnost primene na manjim površinama, kao i izostanak efekta na otklanjanje alternativne rodnosti ako se uradi kasno. Ručno proređivanje plodova kod nas je najviše zastupljeno u proizvodnji breskve.

Najpouzdaniji metod za redovnu rodnost kod sorti sklonih alternativnom rađanju je ručno uklanjanje cvasti i cvetova. Prvo se preporučuje ocenjivanje intenziteta cvetanja. Ručno proređivanje nakon junskog opadanja se vrši da bi kvalitet ploda bio bolji, da bi se uklonili blizanci, odnosno spojeni plodovi, ili zakržljali plodovi, a uklanjaju se najsitniji plodovi, zaostali u rastu, oštečeni plodovi od čađave krastavosti, pepelnice i štetočina.

Stručnaci upozoravaju da se kod sorti jabuke osetljivih na gorke pege, kao što su breburn, gloster, boskop i jonagold, mora voditi računa o tome da se sa proređivanjem ne pretera jer su previše krupni plodovi podložniji pojavi ovog oboljenja. Kod ovh sorti ne bi smelo biti pojedinačnih plodova na bujnim letorastima koji su dobro osunčani, jer će takav plod biti veoma krupan, lošijeg kvaliteta i skladišne sposobnosti.

Kod jabuke se u gronji, prilikom ručnog proređivanja, ostavi samo po jedan plod, kod mladara se ukljanjaju i po cele cvasti da bi se bolje pripremili za narednu godinu, ali se u tom slučaju ostavi na ostalim gronjama 2-3 cveta.

Mehaničko proređivanje

Mehaničko proređivanje podrazumeva smanjenje broja cvetova upotrebom traktora i posebne priključne mašine. Mehaničko proređivanje je vid ekološkog proređivanja, jer se ne koriste hemijska sredstva da bi se proređivanje uradilo. Dejstvo proređivanja žičanim uređajem nastaje putem otkidanja cvetova. Mašina se sastoji od nosača sa vertikalnom rotirajućom osovinom, a na osnovi se nalaze sintetičke žice koje se lako skidaju. Osovina ima mogućnost promene nagiba. Osovina se rotira i žicama udara po cvetovima ili cvasima posebno na periferiji krune, i tako ih skida sa stabla i vrši proređivanje.

Na intenzitet prorede utiče brzina kretanja traktora i rotacije osovine, kao i broj žica na osovini.

Mašina se koristi u fenmofazama od zelenog do crvenog pupoljka. Kasnijom upotrebom se mogu napraviti povrede na plodu ili ako je ranija upotreba, povrede na drvetu. Postoji i još jedan tip mašine koji na vertikalnom nosaču ima tri osovine sa žicama, a ugao i razmak osovina se može prilagođavati.

Hemijsko proređivanje

U praksi se najviše koristi hemijsko proređivanje plodova. Predsednik Društva voćara Vojvodine prof. dr Zoran Keserović ukazuje na efekte hemijskog proređivanja:

"Puno je pozitivnih stvari. Hemijskim proređivanjem se otklanja alternativna rodnost, veća je prosečna masa ploda, veći je udeo krupnijih plodova, bolja je obojenost plodova, veći je sadržaj šećera, kiselina i vitamina pa se postiže i bolji ukus, plodovi su čvršći, lakše se obavlja zaštita kada plodovi nisu zbijeni i u grupi, manja je pojava crvljivosti, krupni plodovi se lakše beru, manji su troškovi sortiranja i slabije je opadanje plodova pred berbu. Sve su to argumenti za proređivanje kao redovnu pomotehničku meru u savremenoj proizvodnji voća."

Međutim, pri hemijskom proređivanju plodova treba biti veoma oprezan. I u izboru preparata i u vremenu tretiranja, kao i u dozi tretiranja. Potvrđuje to i prof. dr Zoran Keserović te ističe:

"Bilo je situacija gde su proizvođači neodgovarajućom upotrebom sredstava za proređivanja plodova gubili i 15-16 vagona jabuka. S druge strane, imali smo situaciju da se na velikim plantažama loše prorede plodovi pa se dodatno moraju angažovati radnici da ručno proređuju plodove. Proizvođači mogu da konsultuju stručnjake sa Departmana za voćarstvo i vinogradarstvo jer smo mi savladali tu tehnologiju."

Kada se plodovi loše prorede, voćka ulazi u alternativnu rodnost, poremeti se ravnoteža između vegetativnog porasta i rodnosti pa se problem prenese na više godina. Postoji više pristupa hemijskom proređivanju. Mogu se proređivati cvetovi sredstvima za folijarnu prihranu, dok se višak malih plodova može ukloniti auksinima (hormonima rasta), citokininima koji stimulišu deobu ćelija, a tu su i giberalini i etilen.

Uskoro i domaći preparat na tržištu

Dobro je to što su stručnjaci Departmana za voćarstvo i vinogradarstvo Poljoprivrednog fakulteta u Novom Sadu nakon opsežnih istraživanja stvorili domaće sredstvo za hemijsko proređivanje plodova. Nakon registracije, u toku su pregovori sa kompanijama zainteresovanim za proizvodnju tog preparata. Očekuje se da od sledeće godine on zaživi u praksi, što je dobro, jer voćari izdvajaju značajni iznos novca za kupovinu prepararata iz inostranstva.

Foto: Poljoprivredni fakultet Novi Sad


Povezana biljna vrsta

Šljiva

Šljiva

Sinonim: - | Engleski naziv: Plum | Latinski naziv: Prunus domestica L.

Šljiva raste kao srednje veliko stablo, manje ili više bujnog rasta. Pojedine sorte zahtevaju oprašivače, dok se neke oprašivaju same. Šljive donose plodove na dvogodišnjim ili... Više [+]

Tagovi

Proređivanje plodova Voćarstvo Zoran Keserović Jabuka Kruška Breskva Regulator rasta Alternativna rodnost Šljiva Bioregulatori Plodovi voća Rezidba Navodnjavanje Gorke pege


Autor

Đorđe Simović

Više [+]

Agrarni novinar 15 godina. Objavljuje u štampanim i elektronskim medijima u zemlji i regionu. Nosilac više nagrada za agrarno novinarstvo. Moto: "Nemoj pa se ne boj."