Pokrenuo opštinsku poljoprivrednu zadrugu koja je zaposlila 250 ljudi, a onda su došli izbori

Moderni oblik poljoprivrednih udruživanja počinje u 19. veku u Engleskoj, kada se seljaci i radnici počinju udruživati kako bi zajednički kupovali opremu i prodavali proizvode po boljim uslovima. Prve zadruge nastaju kao odgovor na siromaštvo i zavisnost od posrednika, a najpoznatiji rani primer je zadruga Rochdale iz 1844. godine koja uvodi pravila demokratskog upravljanja. Brzo je postala uzor drugim sličnim inicijativama jer je pokazala da se zajedničkim radom može ostvariti stabilniji i pravedniji pristup tržištu.

Do 1900. godine više od 1.400 udruženja širom Britanije sledilo je njihov model, koji je uticao na kasniji razvoj potrošačkih, poljoprivrednih i finansijskih zadruga širom sveta. Sistem isplate dividendi članovima prema korišćenju usluga i demokratsko upravljanje postali su temeljni principi kooperativne ekonomije.

Velike zadruge i kolektivne farme

U Nemačkoj se u 19. veku razvijaju važni kooperativni sistemi koje vode Fridrih Vilhelm Rajfajzen (Friedrich Wilhelm Raiffeisen) i Herman Šulce-Delič (Hermann Schulze-Delitzsch). Rajfajzen se fokusira na ruralne kreditne zadruge koje pomažu seljacima u finansiranju proizvodnje, a Herman razvija gradske zadruge koje pomažu manjim preduzetnicima i proizvođačima. Ovi modeli postaju temelj razvoja zadruga širom Evrope.

Tokom 20. veka u socijalističkim državama dolazi do kolektivizacije, gde država organizira velike zadruge i kolektivne farme. Taj sistem često ukida dobrovoljnost i uvodi državnu kontrolu proizvodnje. Iako je u nekim slučajevima povećao proizvodnju, često je bio neefikasan zbog slabije motivacije pojedinaca.

Krajem prošlog milenijuma ponovo se vraćaju "u modu" dobrovoljne i tržišno orijentisane kooperative. Danas one funkcionišu kao moderni poslovni sistemi koji pomažu poljoprivrednicima u zajedničkoj proizvodnji i prodaji.

Udružile se žene sa sela iz cele Srbije - žele da poboljšaju svoj položaj

Među najvećim poljoprivrednim zadrugama danas ističu se Dairy Farmers of America, Amul i Arla Foods, koje okupljaju milione farmera i imaju ključnu ulogu u globalnoj proizvodnji mleka i mlečnih proizvoda.

U srcu Istočne Turske

Fatih Mehmet Mačoglu prvi je gradonačelnik u Turskoj koji je izabran iz komunističke partije. On je gradonačelnik Ovacika u pokrajini Tunceli, malog kurdsko-alevitskog grada sa oko tri hiljade stanovnika, u srcu istočne Turske. Iako je ostatku sveta uglavnom nepoznat, reč je o području u kojem se "njeguju kulturne i humanističke vrednosti" te zajednički rad i gde se proizvodnja i obrazovanje odvijaju sa gotovo nikakvim budžetom.

Dakle, nakon što je izabran za gradonačelnika, Mačoglu je javni prevoz je učinio besplatnim, a 2017. godine pokrenuo je opštinsku poljoprivrednu zadrugu koja je proizvodila slanutak, pasulj i med te je zaposlila 250 ljudi.

Dokumentarni film "Ovacik" (2019.) tursko-francuske rediteljke Ajšegul Selenga Taškent donosi intiman pogled na jednu malu opštinu na istoku Turske koja je ušla u fokus zbog svog eksperimenta sa lokalnom ekonomijom i zajedničkom poljoprivredom. Film prati svakodnevni život meštana i napore Mačoglua da ojača održivu ekonomiju kroz promovisanje zajedničke, kooperativne poljoprivrede.

Rediteljka u filmu koristi gotovo potpuno observacioni stil snimanja, bez dodatne naracije ili intervjua koji objašnjavaju kontekst cele ideje, čime smo prepušteni da sami posmatramo svakodnevni život stanovnika, njihove sastanke, rad na poljima i rasprave o zajedničkom upravljanju resursima.

Stvara se najveća mlekarska zadruga u Evropi

Rediteljka ne idealizuje zajednicu, već prikazuje i izazove sa kojima se model suočava - od administrativnih prepreka do političkih pritisaka i ograničenih resursa. Upravo ta ravnoteža između ideala i stvarnosti daje filmu težinu i verodostojnost.

Ništa bez politike

Dve godine nakon premijere filma, Mačoglu je izgubio izbore. Tokom njegovog mandata sistem se razvijao kroz opštinsku proizvodnju i kooperativu koja je prodavala proizvode i finansirala društvene projekte. Danas se ta praksa i dalje delimično nastavlja kroz lokalne proizvođače i brend Ovacik, ali više nije jednako centralizovana kao ranije.

Ovo je emisija o baštovanstvu: Poznati glumac vodi zabavan i poučan serijal za decu i početnike

Film se može gledati i kao studija o mogućnosti drugačijeg načina života u kojem se poljoprivreda, politika i zajedništvo isprepliću u pokušaju stvaranja samoodržive i pravednije zajednice. Ovo je zapravo priča o ideji da se mali ruralni prostori mogu pretvoriti u modele društvene i ekonomske promene - bez velikih budžeta, ali s jakim zajedništvom i političkom voljom.