Ovih 5 vrsta invazivnog bilja na marginama useva su hrana za pčele

Dok se iz dana u dan suočavamo sa vešću o nestanku pčela i sve češćoj upotrebi pesticida u poljoprivredi, priroda nam često sama ponudi neočekivano rešenje koje se doslovno nalazi pred našim nogama - korovi i invazivne biljne vrste. Iako ih poljoprivrednici i baštovani smatraju neprijateljima, za pčele su one često poslednja i najkvalitetnija "trpeza" puna nektara i polena koji nisu kontaminirani hemijskim sredstvima.

Korovi kao nužni izvor hrane za pčele

Pčelari svedoče da su upravo margine polja, često bogate korovnim i invazivnim vrstama, postale ključna staništa za ove vredne oprašivače. Prema naučnom radu objavljenom 2020. godine, čak 72,6 odsto biljnih vrsta na tim površinama korisno je za njih. Ovo otkriće menja perspektivu o korovima - oni više nisu samo smetnja, već i nužni izvor hrane.

Radi se o originalnom naučnom radu pod naslovom "The role of weeds from field margins in supporting crop pollinators" (Značaj korova s ivica polja za oprašivače), čiji autori su Edita Štefanić, Sanda Rašić, Biljana Panjković, Vesna Kovačević, Dinko Zima, Slavica Antunović i Ivan Štefanić. Oni navode da je 72,6 odsto biljnih vrsta na marginama polja korisno za oprašivače.

Među najvažnijim medonosnim biljkama sa visokom relativnom brojnošću izdvajaju se invazivne vrste: zlatnica ili zlatošipka (Solidago gigantea), cigansko perje, sirota ili svilenica (Asclepias syriaca) i američki bagrem ili svitava (Amorpha fruticosa).

5 invazivnih biljnih vrsta koje privlače pčele

Iako invazivne vrste inače predstavljaju pretnju biološkoj raznovrsnosti nekog ekosistema, za pčele i ostale oprašivače one su često izuzetno atraktivne, jer se ne tretiraju pesticidima i otrovima kao kultivisane visokoproduktivne poljoprivredne vrste.

Zaštita pčela u sezoni cvetanja: Koja pravila proizvođači moraju poštovati?

Evo pet ključnih invazivnih vrsta koje pčele obožavaju:

1. Zlatošipka ili zlatnica

Ova visoka biljka žarkožutih cvetova, poreklom iz Severne Amerike, u Evropu je stigla u 19. veku kao ukrasna. Danas je smatraju jednom od najagresivnijih invazivnih vrsta koja zauzima sve napuštene površine - njive, krajevi šuma i rečne obale.

Ipak, za pčelare zlatošipak je pravo "blago" kojim pčele redovno obilno pune zalihe za zimu. Istraživanja pokazuju da zlatnica za njih predstavlja značajan izvor nektara, posebno kao rezerva koja pomaže zajednicama da prežive zimski period. Cveta od avgusta, upravo u vreme kada mnoge druge biljke već završavaju svoju vegetaciju, pa je time još zanimljivija kao paša jer pruža pčelama među poslednjim, ako ne i poslednji prirodan obilan obrok pre zime.

2. Amorfa ili američki bagrem

Ova grmolika biljka iz porodice mahunarki još je jedan primer invazivne vrste koju pčele rado posećuju. Iako tamo gde se nalazi guši autohtonu vegetaciju duž rečnih tokova i vlažnih staništa, njeni karakteristični ljubičasti cvetovi sa istaknutim prašnicima prava su poslastica za pčele.

3. Cigansko perje ili sirota

Ova zanimljiva biljka, poznata po svojim karakterističnim mahunama ispunjenim dlačicama, takođe je na spisku invazivnih vrsta. Uprkos tome, ljudima je privlačnog izgleda, a pčele je obožavaju zbog obilnog nektara koji daje.

4. Galega

Iako se u prošlosti koristila kao krmna biljka i zeleno đubrivo, galega, koja se još naziva ždraljevina ili lekoviti orlovac (Galega officinalis), danas je prepoznata kao invazivna vrsta koja može postati ozbiljna poljoprivredna štetočina. Ne zahteva nikakvo posebno znanje pri orezivanju ili uzgoju.

5. Čičoka

U Evropi je prisutna još od 17. veka, međutim pokazuje invazivni potencijal. Stvara guste populacije čime potiskuje autohtone vrste i smanjuje biološku raznovrsnost, a i najmanji delići gomolja mogu razviti novu biljku. Ova bliska rođaka suncokreta cveta u kasno leto i jesen, a njena sposobnost proizvodnje nektara i polena je impresivna. Istraživanja pokazuju da prinos šećera može dostići 47,4 kg po hektaru, dok prinos polena doseže i do 212,7 kg po hektaru.

Prednost necertifikovanih pašnjaka

Jedna od ključnih prednosti ovih "neželjenih" biljaka jeste to što one najčešće rastu na površinama koje nisu pod intenzivnom poljoprivrednom proizvodnjom - uz saobraćajnice, napuštene njive, krajevi šuma. Upravo ih to čini sigurnim izvorom hrane za pčele.

Dok su usevi na poljima često tretirani pesticidima, invazivne vrste i korovi na marginama polja i šuma ostaju netaknuti hemijskim sredstvima. Osim hrane, ove površine pčelama obezbeđuju i sklonište, kao i mesta za gnežđenje.

Poziv na promenu perspektive

Ova otkrića ne znače da bismo trebalo bezbrižno da dopustimo širenje invazivnih vrsta, jer one i dalje predstavljaju pretnju našoj autohtonoj flori. Međutim, u kontekstu sve većeg problema nestanka pčela, vreme je da preispitamo način upravljanja poljoprivrednim površinama.

Umesto potpunog uništavanja svakog korova i invazivne biljke, možda bi trebalo razmisliti o:

• ostavljanju pojaseva cvetnih na marginama polja;

• odlaganju košenja do nakon cvetanja korovskih vrsta;

• selektivnom suzbijanju samo najagresivnijih invazivnih vrsta, dok se one manje agresivne ostavljaju kao izvor hrane.

Pčele su nam jasno poručile šta im treba. Na nama je da odlučimo hoćemo li ih slušati.