• Bolesti krompira
  • 24.10.2019. 16:00

Mrka trulež krompira - kako je prepoznati i suzbiti

Početna faza infekcije prepoznaje se po promeni boje sprovodnog prstena od staklasto - žute do svetlosmeđe iz kojeg se spontano, nakon nekoliko minuta, pojavljuje bledi kremasti eksudat.

Foto: Depositphotos/AndrewLozovyi
  • 166
  • 8
  • 0

Proizvodnja krompira u Srbiji zauzima značajne površine. Prinose, međutim, smanjuje prisustvo velikog broja ekonomski štetnih patogenih organizama, a za čije suzbijanje postoje rešenja.

Na svim povrtarskim biljkama pored ekonomski štetnih patogena prisutne su i bolesti. Jedna od njih je i Ralstonia solanacearum - bakterijsko uvenuće.

Mica Stajić, stručnjak za zaštitu bilja u vranjskoj Poljoprivredno savetodavnoj i stručnoj službi, ističe da je bakterijsko uvenuće značajna bolest mnogih biljnih vrsta iz porodice Solanaceae uključujući papriku, paradajz, krompir, plavi patlidžan i duvan. Ekonomski je bakterija najznačajnija na krompiru mada prouzrokuje određene štete i na drugim navedenim biljnim vrstama. Ralstonia solanacearum se nalazi na EPPO /A2 listi karantinskih patogena. Bakterija potiče iz tropskih, suptropskih i toplih zemalja u kojima je široko rasprostranjena. Pojavila se i u zemljama sa umereno hladnom klimom kao što su: Belgija, Holandija, Velika Britanija i Italija. U našoj zemlji nalazi se na listi IA deo I. Ovaj patogen je odgovoran za bakterijsko uvenuće preko 200 biljnih vrsta.

Prstenasta trulež krtola krompira

Simptomi na krompiru

“Početna faza infekcije u polju prepoznaje se po uvenuću vršnih listova biljke na visokim temperaturama tokom dana, koji se oporavljaju tokom noći. U ranim fazama uvenuća lišće ostaje zeleno, a kasnije počinje da žuti i razvija se smeđa nekroza. Takođe, dolazi do pojave epinastije. Ubrzo dolazi do nepovratnog uvenuća izdanaka ili cele biljke što rezultira propadanjem i odumiranjem biljke. Poprečni presek sprovodnog tkiva uvenule stabljike obično je smeđe boje, a iz presečenog mesta se lako može iscediti mlečni bakterijski eksudat. Kada se presečena stabljika stavi u vodu, iz sprovodnih sudova ističe bakterijski eksudat," kaže Stajićeva.

Ona dodaje da se početna faza infekcije prepoznaje po promeni boje sprovodnog prstena od staklasto - žute do svetlosmeđe iz kojeg se spontano, nakon nekoliko minuta, pojavljuje bledi kremasti eksudat. Kasnije, sprovodno tkivo postaje izrazito smeđe i nekroza se može proširiti na parenhimsko tkivo u uznapredovalim fazama infekcije.

Mica Stajić, stručnjak za zaštitu bilja u vranjskoj Poljoprivredno savetodavnoj i stručnoj službi (Foto: Gordana Nastić)

Ciklus razvoja

Zaražene krtole semenskog krompira predstavljaju najopasniji izvor inokuluma i glavni način širenja patogena. Krtole mogu da imaju očiglednu funkciju u slučaju kada se vide simptomi ili latentnu infekciju u slučaju, kada nema vidljivih simptoma. Ovaj drugi tip infekcije - latentni, predstavlja sigurno najveću opasnost.

“Sečenje semenskih krtola može da pomogne širenju inokuluma. Upotreba zaraženih semenskih krtola, osim što odmah izaziva ekonomsku štetu na usevima do ispoljavanja bakterijskog uvenuća, prouzrokuje i buduću štetu zbog kontaminacije zemljišta koje je glavni izvor inokuluma. Ralstonia solanacearum može da preživi veoma dugo na mnogim samoniklim biljkama iz roda Solanum, u zemlji i na ostacima zaražene vegetacije. Osim toga bakterije se mogu širiti i preko vode za navodnjavanje," ističe Stajićeva.

Kako pravilno uskladištiti krompir

Prevencija i mere zaštite

Stručnjaci vranjske poljoprivredne službe poručuju povrtarima da su karantinske mere zaštite od ove bolesti veoma važne jer imaju za cilj da spreče unošenje bakterije u zemlju. Otuda u setvi treba koristiti zdravo seme, odnosno saditi cele krtole krompira. Takođe je važno rano utvrđivanje prisutnosti patogena, jer je samo pravovremenim intervencijama moguće suzbiti štetu i ograničiti širenje bakterije.

"Osnovna mera borbe je dezinfekcija sredstava transporta, kontejnera i prostora gde se sakuplja krompir, posebno kada se otkrije trulež u pojedinim partijama," navodi Stajićeva.

Po njenim rečima je takođe važna i dezinfekcija stolova, sanduka i svega drugog što dolazi u kontakt sa semenskim krompirom. Jedan vid borbe protiv ove bolesti je i setva tolerantnijih sorti.

Ukoliko se patogen unese u zemlju potrebno je uništiti obolele biljke i krtole potencijalne prenosioce bolesti. Na delovima zemljišta gde se pojavi bolest ne sme se uzgajati bar pet godina ni krompir ni druge biljke iz roda Solanium. Posebna pažnja mora da se obrati na uništavanje samoniklih biljaka krompira i biljaka spontane flore iz roda Solanium.


Povezana biljna vrsta

Krompir

Krompir

Sinonim: - | Engleski naziv: Potato | Latinski naziv: Solanum tuberosum L.

Krompir je višegodišnja zeljasta biljka. Potiče iz peruanskih Anda u kojima se uzgajao i pre 8 000 godina. U Evropu su ga doneli španski istraživači u 16. veku i poklonili papi... Pročitaj više »

Tagovi

Krompir Uzgoj krompira Bolesti krompira Ralstonia solanacearum Infekcije Mica Stajić


Autorka

Gordana Nastić

Dugogodišnja novinarka, koja je zanat pekla na tekstovima iz oblasti poljoprivrede. U potrazi za novim temama rado obilazi poljoprivredna gazdinstva, ustanove, polja, voćnjake, sajmove.

Izdvojeni tekstovi

Izdvojeni oglasi