Matičnjak u bašti: Donosimo 5 konkretnih razloga zašto posaditi ovu zahvalnu biljku

Matičnjak (Melissa officinalis), u narodu poznat i kao limun trava ili pčelinja metvica, višegodišnja je zeljasta biljka iz porodice usnatica. Zbog karakterističnog, prijatnog mirisa na limun i svoje izuzetne otpornosti, čest je stanovnik domaćih bašta.

Ekološka uloga i primena u kulinarstvu

Osim što je lekovit, matičnjak ima važnu ekološku ulogu u povrtnjaku, ali i široku primenu u domaćinstvu.

U mojoj bašti se samozasejava, pa imam grmove na nekoliko mesta i to najviše zbog njegovog osvežavajućeg mirisa, pripreme biljnog sirupa, ali i zato jer privlači pčele i druge oprašivače. Ipak, njegove dobrobiti su i veće.

Evo pet najzanimljivijih koristi koje ova biljka donosi ako je posadite u svom vrtu.

1. Magnet za pčele i oprašivače
Srodstvo sa pčelama vidljivo je i u samom botaničkom nazivu Melissa, što na grčkom jeziku znači pčela. Matičnjak izuzetno obilno cveta sitnim belim cvetovima koji su bogati nektarom. Posadite li ga u blizini plastenika ili gredica sa plodonosnim povrćem poput paradajza, paprike, tikvice ili krastavaca, značajno ćete povećati broj oprašivača u bašti, a time i sam prinos.

2. Upotreba u narodnoj medicini
U narodnoj medicini matičnjak je najpoznatiji po svom umirujućem delovanju. Čaj od sušenog ili svežeg lišća tradicionalno se koristi protiv nesanice, napetosti, stresa i blagih oblika teskobe. Osim toga, uspešno ublažava grčeve u želucu, nadutost i druge probavne smetnje. Eterično ulje matičnjaka cenjeno je u farmaceutskoj industriji, a sveže zgnječeno lišće ublažava svrbež nakon uboda insekata.

3. Osveženje u kulinarstvu
Za razliku od ljute metvice koja ima oštar okus mentola, matičnjak nudi blagu, citrusnu notu. U kulinarstvu se koristi isključivo sveže lišće, jer sušenjem gubi aromu limuna. Izvrsno se slaže sa salatama, umacima, jelima od piletine i ribe, a listići su čest ukras u letnjim dezertima i voćnim salatama.

4. Domaći sirup za letnji sok
Od svežeg lišća matičnjaka priprema se izvrstan biljni sirup, slično kao i od mente, koprive ili žalfije.

Recept za biljni sirup od matičnjaka

Potrebno je 150 g lista matičnjaka, 1 kg šećera, 1 l vode i 2 dkg limunske kiseline i sok limuna. Listovi se operu, naseckaju i zaliju proključalom vodom. Ostaviti da se ohladi, a nakon toga procediti, dodati šećer, sok limuna i(li) limunsku kiselinu, dobro promešati i spremiti u boce. Osim matičnjaka, možete koristiti i drugo lekovito bilje poput žalfije, mente i sl.

Dobijeni sirup služi kao baza za osvežavajući sok koji tokom letnjih vrućina odlično gasi žeđ.

5. Prirodni repelent i zaštita vrta
Snažan miris limuna koji matičnjak otpušta pri dodiru nije prijatan komarcima, muvama i nekim vrstama baštenskih štetočina. Sadnjom matičnjaka oko terasa, prozora ili na ivicama povrtnjaka stvarate prirodnu barijeru koja smanjuje prisutnost dosadnih insekata bez upotrebe hemijskih sredstava.

Kako se uzgaja matičnjak

Matičnjak je izuzetno lagan za uzgoj i idealan je za baštovane početnike. Uspeva na gotovo svim tipovima zemljišta, iako preferira propusna, umereno vlažna tla bogata hranivima. Najbolje raste na sunčanim ili polusenovitim položajima.

Može se uzgajati iz semena, ali najbrži i najjednostavniji način je podela busena starije biljke u proleće ili jesen. Jednom kada se ukoreni, matičnjak je dugovečan i dobro podnosi niske zimske temperature.

Slično kao i menta, matičnjak se može brzo širiti vrtom putem korena i samosetve nakon cvetanja. Ako želite da ga držite pod kontrolom, redovno ga orezujte pre nego što baci seme ili ga posadite u veće tegle ukopane u zemlju.

Za potrebe sušenja, list se bere u rano leto, neposredno pre samog cvetanja, kada biljka sadrži najviše eteričnog ulja.