Upornost - može li poljoprivreda da preživi masovni turizam?

Ćinkve Tere (u prevodu - Pet zemalja) naziv je za pet naselja u ligurskom priobalju Italije: Monteroso al Mare, Vernaca, Kornilja, Manarola i Riomađore. Jedno je od najpoznatijih i najslikovitijih mediteranskih obalnih područja, poznato po svojoj vizualnoj lepoti i statusu jedne od najpopularnijih turističkih destinacija u Evropi. Obala, pet sela i okolna brda deo su Nacionalnog parka Ćinkve Tere, koji je od 1997. godine na UNESCO-ovoj listi svetske baštine.

Tokom vekova ljudi su na strmim padinama gradili kamene terase kako bi omogućili poljoprivredu, najpre vinogradarstvo i uzgoj maslina. Taj sistem zahtevao je stalno održavanje, jer je stabilnost zemljišta direktno zavisila od ljudskog rada.

Obnova herojske poljoprivrede

Danas je Ćinkve Tere globalna turistička ikona i jedno od najfotografisanijih mesta u Italiji. Godišnje ga poseti oko 2,5 do 3 miliona turista, dok u pet sela živi tek nekoliko hiljada stanovnika. Takva nesrazmernost stvara snažan pritisak na životnu sredinu, infrastrukturu i lokalni način života. Turizam je uveliko potisnuo tradicionalnu poljoprivredu, što je dovelo do napuštanja mnogih terasa i povećanog rizika od erozije i klizišta.

Zbog toga se danas sve više ulaže u očuvanje terasastih pejzaža i obnovu “herojske poljoprivrede”, jer stabilnost ovog UNESCO-vog područja i dalje zavisi od ljudskog upravljanja zemljištem. Herojska poljoprivreda u ovom slučaju označava uzgoj na izrazito zahtevnom terenu koji traži veliki trud i pretežno ručni rad.

Film "Upornost“ (Perseveranza) delo je rediteljke i nezavisne novinarke specijaliozvane za teme ekologije, poljoprivrede i agroekologije Selin Bokel (Céline Beauquel). Film je sniman upravo na području Ćinkve Tere, prostoru koji je danas pod snažnim pritiskom erozije, klimatskih promena, napuštanja poljoprivrede i intenzivnog masovnog turizma.

U centru filma je priča o Adelin i Rikardu sa farme Ciadu Giorgi u San Bernardinu (Vernaca) - paru vinara koji su odlučili da zaštite drevne vinove loze i ožive napuštene terase, koristeći organske i biodinamičke prakse sa fokusom na obnovu tla. Film prikazuje složenost poduhvata i potrebu za “seljačkom” poljoprivredom sposobnom za obnovu ekosistema.

Dokumentarac takođe prikazuje Lorenca Rolandija, morskog biologa, i Gvida Galetija, ribara. Njihovo putovanje započelo je 2021. godine kada su kupili ribarski brod koji je u početku služio Gvidu za turizam ribolova u Korniliji. U januaru 2025. osnovana je ribarska zadruga "Piccola Pesca Manarola“, koja je preuzela plovilo, sada nazvano "Il Tosco“, i razvila održivi model ribolova zasnovan na kratkim lancima snabdevanja, edukaciji i zaštiti morskih ekosistema.

Istovremeno, zadruga je otvorila ribarnicu u Manaroli, namenjenu lokalnoj zajednici, gde posetioci mogu da probaju i aperitive sa sirovom ribom. Projekat povezuje ribolov, informisanje i ugostiteljstvo, stavljajući naglasak na more kao resurs kojim treba upravljati, a ne iscrpljivati ga.

Prateći projekte, prepreke i napredak ovih upornih muškaraca i žena, "Upornost" ističe održive i ponovljive modele koji se mogu primeniti i u drugim područjima sa sličnim problemima.

Masovni turizam

Ćinkve Tere danas je jedno od najopterećenijih turističkih područja u Evropi, gde masovni turizam menja ne samo ekonomiju, nego i fizičku strukturu pejzaža i ubrzava degradaciju zemljišta. Film zato posmatra turizam kao jedan od ključnih ekoloških i društvenih problema, uz paralelni pad poljoprivredne aktivnosti koja je vekovima održavala stabilnost padina.

Neispričana priča o nestalih 95% autohtonih sorti semena

“Htela sam da istražim naš odnos sa živim svetom i propitam naše načine života, proizvodnje, konzumacije i putovanja. Suočena sa pritiscima kapitalizma, zagađenja i komodifikacije zemlje, film daje glas onima koji biraju sporost, brigu i istrajnost. Bavi se industrijskim ribolovom, zagađenjem mora, propadanjem poljoprivrede i erozijom zemljišta na području povezanim sa vinogradarstvom, ribarstvom i povrtarstvom. Fokus se ubrzo proširio i na ljude koji uprkos fizičkim teškoćama, izolaciji i ekonomskim nesigurnostima odlučuju da ostanu i obrađuju zemlju.”, kaže autorka.

Film "Upornost“ se tako pozicionira kao hibrid između dokumentarnog filma, ekološke studije i vizuelnog eseja o radu, zemlji i otpornosti. Njegova temeljna poruka proizlazi iz samog naslova - ideje upornosti - koja se odnosi i na ljude koji obrađuju zemlju i na pejzaž koji opstaje zahvaljujući njihovom kontinuiranom radu.