Prihrana paprike u punom rodu i berbi

Kada paprika uđe u fazu pune berbe, biljka istovremeno radi tri stvari - nosi zrele plodove, dozrijeva sljedeću generaciju paprika i pokušava formirati nove cvjetove za treći i četvrti nalet. To je energetski najzahtjevniji period cijelog uzgoja. Ako se prihrana i navodnjavanje u ovoj fazi ne usklade, biljka će prvo žrtvovati cvjetove i mlade zametke, a tek onda plodove koji su već u razvoju - što se u praksi vidi kao "pauza u rađanju" i sitniji plodovi u narednim berbama.

Za razliku od faze rasta prije cvatnje, kada biljka gradi vegetativnu masu, u punoj berbi najveći dio asimilata (šećera nastalih fotosintezom) ide u plodove - to je takozvani "sink" efekat ploda. Ako prihrana ne prati taj ritam, list počinje slabiti, dolazi do žućenja donjeg lišća, a plod ostaje tanjih stijenki. Zato se u ovoj fazi mijenja odnos hraniva u odnosu na fazu prije cvatnje - manje naglaska na azot, više na kalij i kalcij.

Makroelementi - šta davati u punoj berbi

Kalij (K) je nosilac ove faze. Kalij pokreće transport šećera prema plodu, debljinu stijenke ploda, boju i čvrstoću. U punoj berbi odnos K:N treba biti oko 2:1 do 2,5:1, za razliku od faze rasta gdje je odnos bliži 1:1.

Azot (N) se ne isključuje, ali se drži umjereno - previše azota u ovoj fazi tjera biljku nazad u vegetativni rast (bujanje lišća), na štetu plodonošenja. Poželjno je da veći dio azota bude u nitratnom (NO₃⁻) obliku, jer amonijačni oblik u toplim mjesecima pojačava bujanje i osjetljivost na vrućinu.

Fosfor (P) se u ovoj fazi drži na održavajućem nivou - korijenov sistem je već formiran, pa se fosfor koristi uglavnom za energetske procese u plodu.

Kalcij (Ca) je kritičan element za kvalitet ploda. Nedostatak kalcija u fazi intenzivnog rasta ploda dovodi do vršne truleži ploda (blossom end rot) - smeđe, upale mrlje na dnu paprike. Kalcij se teško premješta unutar biljke pa mora biti stalno dostupan preko korijena, a ne samo folijarno.

Magnezij (Mg) sprječava žućenje između lisnih nervata na starijem lišću i direktno je uključen u fotosintezu - bez dovoljno magnezija list ne može "hraniti“ plod.

Vodotopiva đubriva - koja koristiti

Za fertigaciju (prihranu kroz sistem kap po kap) u punoj berbi paprike najčešće se kombinuju:

• Kalijev nitrat (KNO₃, 13-0-46) - osnovni izvor kalija i dijela azota, koristi se u većini zalivanja u ovoj fazi.
• Monokalijev fosfat (MKP, 0-52-34) - kada je potrebno dodatno pojačati kalij uz malo fosfora, npr. u periodima intenzivnog nalijeganja ploda.
• Kalcijev nitrat (Ca(NO₃)₂, 15,5-0-0 + 19% CaO) - daje se odvojeno od sulfatnih i fosfatnih đubriva (nikad u istom rezervoaru, jer kalcij taloži sulfate i fosfate) – po mogućnosti u zasebnom danu ili zasebnom rezervoaru sistema „A i B“.
• Magnezijev sulfat (kizerit ili Epsom so, MgSO₄) - dodaje se 1-2 puta sedmično, odvojeno od kalcijevog nitrata iz istog razloga taloženja.
• Kompleksno vodotopivo đubrivo tipa 13-40-13 ili 6-12-36 (ovisno o fazi) - koristi se kao osnova, a kalijev nitrat i kalcijev nitrat se dodaju kao korekcija.
• Mikroelementi u helatnom obliku (Fe-EDDHA, Mn, Zn, Cu, B, Mo) - jednom sedmično kroz fertigaciju, a bor (B) je posebno važan jer direktno utiče na oplodnju cvijeta i vezivanje ploda – nedostatak bora se prepoznaje kao deformisani, "krivi“ plodovi ili šuplji vrh ploda.

Orijentaciona EC vrijednost hranljivog rastvora u punoj berbi paprike je 2,5-3,2 mS/cm, a pH rastvora 5,8-6,2. U vrućim ljetnim danima EC se drži na nižoj granici jer biljka pod visokim temperaturama teže usvaja hraniva iz koncentrovanijeg rastvora.

Raspored prihrane - kada šta davati

Praktičan sedmični ritam za plastenik u fazi pune berbe (fertigacija svaki drugi dan ili svakodnevno, ovisno o temperaturi i supstratu):

Folijarna prihrana kalcijem (folijarni Ca preparati) može poslužiti kao dopuna, posebno u periodima kada je transpiracija smanjena (oblačni dani, visoka vlaga), jer se tada kalcij sporije kreće kroz biljku samim tokom vode - ali folijarna prihrana nikad ne zamjenjuje kalcij kroz korijen.

Navodnjavanje u fazi berbe - koliko vode

Potrebe za vodom u punoj berbi su najveće u cijelom ciklusu uzgoja, jer se voda troši i na transpiraciju i na punjenje ploda. Za plastenički uzgoj u uslovima centralne Bosne, orijentacione dnevne količine vode po biljci u ljetnim mjesecima (jul–avgust) iznose:

• Sunčani, topli dani: 1,3-1,8 litara po biljci dnevno (2–4 navodnjavanja kroz dan)
• Oblačni ili prohladniji dani: 0,6-1,0 litar po biljci dnevno
• Vrlo vrući dani (preko 30°C u plasteniku): i do 2 litre po biljci, podijeljeno u više kraćih navodnjavanja da se izbjegne zasićenje supstrata i gušenje korijena

Bolje je navodnjavati češće, a u manjim količinama, nego rijetko i obilno - nagli prelaz iz suvog u potpuno vlažan supstrat je čest uzrok pucanja ploda (cracking) i vršne truleži, jer biljka naglo "povuče“ vodu, a kalcij ne stigne pratiti taj tempo. Zadnje navodnjavanje u toku dana treba završiti dovoljno rano da supstrat blago prosuši do večeri - prevlažan supstrat preko noći pogoduje razvoju bolesti korijena i smanjuje usvajanje kalcija.

Bez dobrog oslonca nema kvalitetnog roda: Koji je način vezanja paprike najbolji?

Šta činiti sa novim cvjetovima i plodovima

Kod paprike u punoj berbi, biljka istovremeno nosi tri "generacije": zrele plodove za berbu, plodove u razvoju i nove cvjetove. Ovdje je ključno održati ravnotežu:

• Redovna berba zrelih plodova je sama po sebi mjera prihrane rasta - svaki plod koji ostane predugo na biljci "drži" asimilate za sebe i usporava razvoj mlađih zametaka i cvjetova. Berbu treba raditi čim plod dostigne tržišnu veličinu i boju, a ne čekati da svi plodovi na biljci istovremeno sazriju.
• Novi cvjetovi se ne smiju forsirati dodatnim azotom - ako biljka ima previše ploda u razvoju, dio novih cvjetova će prirodno abortirati (osuti se) jer biljka sama regulira opterećenje. To je normalno i ne treba ga pokušavati "popraviti" povećanjem azota, jer to samo tjera vegetativni rast na štetu postojećih plodova.
• Prorjeđivanje ploda se rijetko radi kod paprike (za razliku od paradajza), ali kod sorti sa krupnim plodom, ako je zametaka previše na jednom čvoru, može se ukloniti jedan slabiji zametak da preostali dobiju više resursa.
• Prihrana kalijem i borom se ne smanjuje ni kada je biljka pod punim opterećenjem ploda, jer upravo ta dva elementa omogućavaju da se novi cvjetovi uspješno oplode i vežu u plod, umjesto da samo procvjetaju i otpadnu.
• Skidanje suvišnog lišća oko zrelih plodova (ne prekomjerno) poboljšava provjetravanje i osvjetljenje cvjetova, što direktno pomaže vezivanju novog ploda.

Najčešće greške u ovoj fazi

• Prekid ili smanjenje prihrane kalcijem čim se pojave prvi zreli plodovi - upravo suprotno je potrebno, jer potrošnja kalcija raste s brojem plodova u razvoju.
• Naglo povećanje azota da bi se "podstakla" nova cvatnja - rezultat je bujan list, a manje i sporije vezivanje ploda.
• Nepravilno miješanje kalcijevog nitrata sa sulfatnim ili fosfatnim đubrivima u istom rezervoaru, što stvara talog i onemogućava usvajanje kalcija.
• Neredovno navodnjavanje (suvišak-pa-manjak) koje direktno uzrokuje pucanje ploda i vršnu trulež bez obzira na to koliko je kalcija dato.

Prihrana paprike u punom rodu nije samo "davanje više hrane" - to je usklađivanje kalija, kalcija, magnezija i bora sa ritmom navodnjavanja, tako da biljka može istovremeno dozrijevati plodove i graditi nove. Redovna, umjerena i ravnomjerna fertigacija, uz pažljivo odvajanje kalcijevih od sulfatnih/fosfatnih đubriva, te blaga ali stalna vlažnost supstrata, daju najbolji rezultat - kontinuiranu berbu krupnih, zdravih plodova bez pauze u rađanju.

Dodajte agroklub.rs u omiljeni Google izvor