Kontrola reprodukcije krava: Koliko je jako govedarstvo, toliko je razvijena poljoprivreda

Govedarstvo je najznačajnija grana stočarske proizvodnje i istovremeno jedan od pokazatelja ukupne razvijenosti poljoprivrede u jednoj zemlji, ocenjuje Darko Marković, savetodavac u Poljoprivrednoj savjetodavnoj službi Republike Srpske (BiH) u svom tekstu o kontroli reprodukcije muznih krava na stranici PSSRS.

Kako ističe, jedan od najvećih izazova u ovoj proizvodnji odnosi se na povećanje plodnosti krava, s ciljem veće proizvodnje mleka i mesa te smanjenja troškova proizvodnje. Na plodnost utiče veliki broj genetskih i paragenetskih faktora, pri čemu su najznačajniji oni iz grupe vanjskih uticaja, budući da je većina varijacija u parametrima reprodukcije upravo pod njihovim uticajem.

"To znači da je plodnost najviše uslovljena paragenetskim faktorima i u prvom redu zavisi od ishrane, zdravstvenog stanja, uslova držanja i nege", navodi ovaj stručnjak.

Ishrana i pravilan menadžment

Dokazano je da ishrana i pravilan menadžment mogu uticati na plodnost i do 70%, dok se sinhronizovanim praćenjem reprodukcije godišnje može postići plodnost krava i preko 80 odsto. Kako navodi, najkritičniji period za krave je prva sedmica pre i posle telenja, pa je u tom razdoblju jedna od ključnih mera adekvatna ishrana, kako bi se osiguralo da krave nakon telenja imaju što kraći negativni energetski bilans.

Upravljanje farmom visokomlečnih krava podrazumeva niz usklađenih aktivnosti te saradnju između proizvođača, veterinara i agronoma.

"Plodnost muznih krava manifestuje se kroz kumulativni efekat metaboličkih, endokrinih i zdravstvenih komponenti, a koji su posledica intenzivne selekcije u smeru dobijanja visoko produktivnog grla", pojašnjava Marković, dodajući da ovi faktori određuju ulogu veterinara koja se sve više ogleda u podršci upravljanju farmom, pa bez njih, farme ne mogu da ostvare željene rezultate u pogledu zdravstvene zaštite životinja, uspešne reprodukcije, njege, ishrane i drugih zdravstvenih i zoohigijenskih mera.

Ako se doba između teljenja poboljša za 10 posto, za toliko će rasti i broj teladi

S tim u vezi, kako dalje navodi, cilj je da farmeri imaju zdrav zapat, dobru reprodukciju i visoku proizvodnju na farmi. To podrazumeva upravljanje zdravljem životinja, reprodukcijom i proizvodnjom kao redovnim nadzorom na farmama. U tom pogledu, ističe, važno je pratiti pokazatelje proizvodnje odnosno reprodukcije.

"Upravljanjem i kontrolom reprodukcije najviše se postiglo u mlečnom govedarstvu. Cilj govedarske proizvodnje je ustvari skraćivanje servis perioda, odnosno postizanje međutelidbenog razmaka od približno godinu dana", kaže savetodavac.

Pokazatelji plodnosti

Plodnost krava se ocenjuje na osnovu broja otelene teladi i dužini zadržavanja u proizvodnom ciklusu, a za ocenu plodnosti stada koriste se sledeći pokazatelji: vreme trajanja međutelidbenog i servis perioda, procenat otelenih i izlučenih krava u jednoj godini, prosečna starost krava u stadu i prosečan broj laktacija po kravi.

Takođe, za reproduktivnu efikasnost goveda mogu se koristiti i sledeći pokazatelji: ukupan broj telenja, broj živorođene teladi, broj hranidbenih dana, kao i procenat neplodnih krava.

Parametri u jednom međutelidbenom razmaku mogu se svrstati u tri fiziološka perioda: period telenja (tok telenja i vitalnost teleta), posle telenja (retencija, ispoljenost znakova estrusa, anestrije, ovarijalne ciste i trajna neplodnost) i period koncepcije (servis period, međutelidbeni period, procenat steonih krava, kao i broj inseminacija do koncepcije-indeks osemenjavanja krava).

"Pokazatelj efikasnosti plodnosti je broj otelene teladi koji se godišnje dobije po kravi, a profitabilna je plodnost od 80 odsto u stadu, tj. 0,80 teladi po kravi", navodi, dodavši kako se preporučuje utvrđivanje steonosti do 60. dana nakon osemenjavanja.

Prvo osemenjavanje junice: Zašto je telesna masa važnija od uzrasta?

Pojašnjava i da ako posmatramo servis period kao zasebnu komponentu reproduktivnog ciklusa, možemo zaključiti da on predstavlja najvažniji ekonomski momenat u proizvodnji mleka i teladi. Dužina servis perioda zavisi od toka porođaja i patologije puerperijuma. Krave posle normalnog telenja imaju kraći servis period od krava koje su imale retenciju posteljice.

Pored individualnih pojedinačnih reproduktivnih poremećaja kod krava, ispoljavaju se i poremećaji reprodukcije na nivou celog stada ili populacije, kada te poremećaje nazivamo stadni sterilitet.