Miloš Veliki: Od siromašnog seljaka do tvorca slobodnog srpskog seljaštva

Knjaz Miloš Teodorović Obrenović (1780. ili 1783. - 1860.), nazvan Miloš Veliki, vladao je Srbijom od 1815. do 1839. i od 1858. do 1860. godine. Rođen u selu Gornja Dobrinja, umro u Beogradu, učestvovao u Prvom srpskom ustanku, vodio Drugi srpski ustanak, borio se u mnogo bitaka, u jednoj ranjen tako teško da niko nije očekivao da će preživeti. Međutim oporavio se, što mu je dodatno učvrstilo ugled u narodu.

Izborio se za autonomiju Srbije u okviru Osmanskog carstva ne samo ratom nego i kroz pregovore o miru. U mladosti je upoznao poljoprivredu sa teže strane, najpre kao siroče posle smrti oca Teodora, siromašnog seljaka, zatim kao sluga na imanjima bogatijih sunarodnika. U to doba marveni trgovci su kupovali stoku u jednom kraju, a prodavali je po višoj ceni u drugom kraju, udaljenom na desetine ili stotine kilometara.

Sa braćom "u kompaniju"

Za ovakav posao trebali su im neoženjeni muškarci koji mogu dugo da odsustvuju od kuće, navikli na težak rad, spremni da spavaju pod vedrim nebom i vešti sa oružjem, jer je na putu trebalo ponekad odbraniti se od zveri, ili, češće, od pljačkaša svih vrsta. Ovako je mladi Miloš stigao do Zadra i Venecije, "u ritama i s fesom na glavi", ostajući fasciniran tim putovanjima i pažljivo slušajući iskustva ljudi.

Kad su Miloševa braća Jakov i Milan otpočeli svoju trgovinu stokom, uzeli su Miloša u "kompaniju".

Srpski seljak: Nekada "rob" plemićima, danas - institucijama

Vrtoglava politička karijera, u skladu sa ondašnjim vremenima, dovela je Miloša Obrenovića u centar zbivanja i uticaja čineći ga neprikosnovenim vladarem i pregovaračem sa turskim vlastima. Na tom putu Miloš se nije pokazivao kao simpatična ličnost, bio je, današnjim rečnikom, "kontroverzan političar", koji je političke protivnike uklanjao bez mnogo priče "u interesu države". Tako je i Karađorđe, posle sloma Prvog srpskog ustanka, kad se vratio u Srbiju, ubijen po Miloševom nalogu.

Zbog apsolutističkog načina vladanja protiv Miloša Obrenovića stalno su se dizale bune, a jednom je i proteran iz države, pa je proveo 19 godina u izgnanstvu, najpre u Beču, pa na svom imanju u Vlaškoj, današnjoj Rumuniji.

Seljak prvi put vlasnik svoje zemlje

Za poljoprivredu u Srbiji bio je i ostao izuzetno značajan jer je ukinuo turski feudalizam i dao zemlju seljaštvu. Po prvi put u istoriji Srbije, seljak je postao vlasnik svoje zemlje i imanja. I dalje je seljaštvo imalo obavezu da besplatno radi na imanjima bogatih zemljoposednika, ali spahiluk (feudalni posed) je ukinut.

Miloš Obrenović je takođe prepoznao stočarstvo kao najvažniji izvor prihoda države i organizovao masovni izvoz svinja u susedne države. Ovako je stvoren novi društveni sloj, slobodno seljaštvo, koje je predstavljalo stub društva. Seljak je postao poreski obveznik čime se ondašnje društvo korenito izmenilo.

Iako nepismen celog života, osnovao je 1838. godine Liceum knjaževstva serbskog, što je predstavljalo osnovu današnjeg visokog obrazovanja, dve gimnazije, u Kragujevcu i Beogradu i mnogo osnovnih škola. Shvatajući potrebe države za obrazovanim ljudima, slao je mladiće kao državne stipendiste na školovanje u Austriju, Ugarsku, Nemačku i Rusiju. Obično se navodi da je bio čovek ispred svog vremena. Bio je svakako čovek koji je shvatao svoje vreme i delovao u skladu sa tim znanjem.

_{Naslovna fotografija: Ak grafika/Željko Dulanović/Depositphotos/ilusatracija ilanegotin@gmail.com}

Dodajte agroklub.rs u omiljeni Google izvor