• Tržište
  • 15.03.2019. 08:00

Šta konkretno znači geografska oznaka proizvoda

Ova oznaka koristi se kako bi se obeležili poljoprivredni, prehrambeni, industrijski, prirodni, kao i proizvodi koji su ručno rađeni. U pitanju je pravo koje štiti ime porekla proizvoda.

Foto: Bigstockphoto/Ga_Na
  • 59
  • 7
  • 0

Geografska oznaka je oznaka koja identifikuje određeni proizvod kao proizvod koji ima poreklo iz tačno određene zemlje ili regiona. Kvalitet, ime ili druge karakteristike proizvoda, potpuno se mogu pripisati njenom geografskom poreklu.

Ova oznaka koristi se kako bi se obeležili poljoprivredni, prehrambeni, industrijski, prirodni, kao i proizvodi koji su ručno rađeni. U pitanju je pravo koje štiti ime porekla proizvoda.

Šta štiti ova oznaka 

Ime porekla odnosi se na naziv zemlje, region ili lokalitet i služi da označi proizvod koji odatle potiče. Kvalitet proizvoda, kao i njegove specifičnosti uslovljene su isključivo za sredinu odakle potiču. Cilj oznake geografskog porekla je očuvanje karakteristika poljoprivrednih i prehrambenih proizvoda, koji su u najvećoj meri definisani faktorima, poput autohtonosti biljaka ili životinja, ali i ljudski faktor je značajan. On se ogleda kroz razne metode koje se primenjuju u proizvodnji ili kroz tradiciju te zemlje.

Oznaka koja štiti geografsko poreklo proizvoda ne odnosi se na one proizvode koji su usled dugotrajne upotrebe, postali uobičajeni simobli za neku karakterističnu robu.

Povećani zahtevi potrošača za kvalitetom

Potrošači u razvijenijim zemljama, danas više nego ikad pokazuju veliko interesovanje za kvalitet, poreklo i biološka svojstva hrane koju kupuju. Povećani interes i velika dostupnost informacija, podstakli su potrošače da tragaju za proizvodima sa višim standardima. Oni zahtevaju proizvode koji garantuju veći kvalitet, što se često povezuje sa specifičnim poreklom ili načinom proizvodnje.

Organsko voće i povrće iz Srbije na evropskom tržištu

Ova činjenica može da se iskoristi kako bi se poboljšala konkurentnost domaće poljoprivrede. Takođe je važno i za celokupnu privredu da se neguje potvrđeni kvalitet proizvoda, ustanovljen na određenom području.

Strateški značaj ovih proizvoda

Prema istraživanjima koje je sproveo FAO, promovisanje proizvoda sa geografskim poreklom ima višestruke prednosti, koje pokrivaju svaki aspekt uspešne privrede. Neki od njih odnose se na: ekonomsku održivost, koja bi trebalo da doprinese povećanju zarade i poboljšanju kvaliteta života, ali i da ojača dinamiku celokupne ruralne ekonomije, zatim društveno-kulturološka održivost, ona bi trebalo da osnaži lokalne učesnike u svim procesima i fazama proizvodnje proizvoda sa oznakom, kao i da podstakne pravedniju raspodelu profita.

Na ovaj način nastoji se  promovisati identitet neke države i tradicija dok lokalni proizvođači stiču veću svest o važnosti njihove uloge u čitavom ovom procesu. Ekološka održivost trebalo bi da usmeri sve aktivnosti ka očuvanju i poboljšanju prirodnih resursa jer oni ostaju budućim generacijama. Tu spadaju: biodiverzitet, životna sredina, voda i zemljište.

Uticaj međunarodnog tržišta na  tradicionalnu poljoprivredu

Globalizacija tržišta i nove tehnologije mogu da ugroze tradicionalnu poljoprivrednu proizvodnju. Pored toga, vrednost proizvoda sa geografskom oznakom, često je motiv zloupotreba i pokušaja imitiranja proizvoda. Obmana potrošača zasniva se na korišćenju imena proizvoda i nekih njegovih karakteristika kada za to nema nikakvih osnova.

Mere kojima neka zemlja štiti proizvode sa poreklom mogu se razlikovati od države do države. Ipak, neki od uobičajenih su: razni zakoni koji se odnose na eliminisanje nepoštene konkurencije i zaštitu potrošača, zatim uredbe o zaštiti i registraciji proizvoda sa ovom oznakom, a u okviru prava na intelektualnu svojinu.

Globalizacija tržišta može da ugrozi tradicionalnu poljoprivredu (Foto: Bigstockphoto/PredragMilos)

Proizvođači ovih proizvoda mogu tražiti veće cene i pri tom se pozvati na kvalitet i različitost na bazi porekla, pre nego što bi se fokusirali na proizvodnju velikog obima a sa nižim cenama. Ovakva konkurentska strategija posebno pogoduje malim proizvođačima koji ne mogu ostvarivati konkurentnost na osnovu dobro osmišljenog marketinga koji najčešće nije nimalo jeftin.

Mesto Srbije na svetskom tržištu

Imajući u vidu da veliki broj poljoprivrednih proizvoda Srbija plasira na tržišta zemalja Evropske unije, može se reći da je strateški cilj da što više oznaka za ove proizvode bude zaštićeno na nivou EU. Kada se prepozna kvalitet određenog proizvoda sa poreklom na svetskim tržištima i kada se dobro osmišljenim marketingom radi na promociji tog proizvoda, onda se pozitivno utiče i na ostale proizvode iz zemlje porekla.

Intenzivnijom edukacijom na temu značaja međunarodne zaštite oznake geografskog porekla proizvoda iz Srbije, nastoji se doprineti povećanoj upotrebi sistema zaštite proizvoda sa oznakom geografskog porekla, na domaćem ali i na međunarodnom tržištu.                                                             


Tagovi

Tržište poljoprivrednih proizvoda Poljoprivredni proizvođači Konkurentnost Geografsko poreklo Kvalitet Marketing poljoprivrednih proizvoda


Autorka

Ivana Živanić

Ivana Živanić

Ivana Živanić, dipl.ing-master poljoprivrede, rado istražuje aktuelnosti u poljoprivredi. Pristalica zdrave i bezbedne hrane.

Izdvojeni tekstovi

Izdvojeni oglasi