Knjiga "Priručnik o šljivi: proizvodnja, nauka posle berbe i tehnologija prerade" donosi pregled proizvodnje, a posebnu pažnju posvećuje promenama u zasadima, kvalitetu plodova te mogućnostima iskorišćavanja nusproizvoda.
Šljiva je u tradicionalnoj kineskoj umetnosti jedan od tzv. "Četiri plemenita gospodina“, zajedno s bambusom, orhidejom i hrizantemom, a svaka od tih biljaka predstavlja određenu ljudsku vrlinu. Cvet šljive u kineskoj umetnosti i poeziji pojavljuje više od hiljadu godina, a posebno je zanimljivo što cveta dok zima još traje. Zbog toga je postao simbol izdržljivosti, nade i istrajnosti - cvet koji se pojavljuje pre nego što proleće stvarno stigne.
I dok se kod nas šljiva najčešće veže uz pekmez i šljivovicu, u Kini je njen cvet vekovima bio mnogo više od ukrasa - simbol karaktera i postojanosti.
Ja sam ih uvek vezivao za kraj školskih raspusta. Kada bi došlo vreme za berbu kod dede i bake u šljiviku, znao sam da se bezbrižna dva i po meseca života na selu približavaju kraju. Taman bi se poklopilo sa završetkom fudbalskog turnira, dani bi odjednom postajali kraći, nekako brži, a neizbežna pomisao na povratak u školske klupe počela bi opasno da nagriza poslednje dane letnje slobode.
Šljiva je jedna od najvažnijih voćnih vrsta umereno-kontinentalnog područja, ali se njena proizvodnja tokom poslednjih decenija značajno menja. Savremeni zasadi sve više se zasnivaju na intenzivnim sistemima gajenja, novim sortama i podlogama, gušćem sklopu sadnje, kao i preciznijem upravljanju vodom, hranivima i zaštitom bilja.
Upravo se promenama u proizvodnji i preradi bavi se "Priručnik o šljivi: proizvodnja, postberbena znanost i tehnologija prerade“ (Handbook of Plum Fruit: Production, Postharvest Science, and Processing Technology), koji je objavio CRC Press, dio izdavačke kuće Taylor & Francis. Knjigu su uredili Amir Gull, Gulzar Ahmad Nayik, Sajad Mohd Wani i Vikas Nanda, a prvo izdanje objavljeno je 2023. godine. Šljivu posmatra kroz ceo proizvodni lanac - od izbora sorte i podloge do skladištenja, prerade i korišćenja nusproizvoda.
Posebna vrednost knjige je u tome što šljivu ne posmatra samo kao voćnu vrstu koju treba proizvesti, već kao proizvod čiji kvalitet zavisi od niza odluka donetih pre i nakon berbe.
Knjiga počinje fascinantnim istorijskim pregledom koji otkriva da su šljive jedna od najstarijih gajenih voćnih vrsta. Arheološki nalazi koštica pronađeni u Ukrajini i Nemačkoj pružaju nepobitne dokaze da je čovek koristio evropsku šljivu još u periodu između 4000. i 6000. godine pre nove ere, odnosno tokom neolita. Autori prate širenje šljive iz njene drevne postojbine u oblasti Kaspijskog jezera i Kavkaza prema Mediteranu, proces koji se odvijao paralelno sa istorijskim trgovačkim putevima. Značajnu ulogu u njenom širenju imali su Arapi, koji su je u 7. veku doneli na područje današnje Španije, dok se njeno širenje prema Americi, Meksiku i Južnoj Africi odvijalo tokom 16. i 17. veka, da bi tek u 18. veku stigla do Australije.
Kada je reč o klasifikaciji, ovaj priručnik nudi izuzetno preciznu klasifikaciju roda Prunus, koji obuhvata približno 200 različitih vrsta rasprostranjenih uglavnom u severnim umerenim područjima. Autori detaljno objašnjavaju ključne biološke razlike između najvažnijih komercijalnih vrsta. Evropska šljiva (Prunus domestica) opisana je kao heksaploidna vrsta, što znači da poseduje šest setova hromozoma, i predstavlja najvažniji stub svetske industrije šljiva zbog svoje prilagodljivosti i plavih plodova čija se koštica lako odvaja od mesa. S druge strane, japanska šljiva (Prunus salicina) je diploidna vrsta, poreklom iz Kine, koja se danas preferira za svežu potrošnju zbog svoje izuzetne sočnosti i bogate arome.
Prvih osam poglavlja posvećeno je proizvodnji pre berbe - od planiranja voćnjaka, upravljanja zemljištem i izbora podloga do razmnožavanja i rasadničarske proizvodnje. Posebna pažnja posvećena je cvetanju, oprašivanju i zametanju plodova, koji direktno utiču na prinos, kao i zaštiti od bolesti i štetočina, među kojima se posebno ističe virus šarke šljive (PPV), jedan od najvećih problema evropskog voćarstva.
Kako ćemo proizvoditi dovoljno hrane u svetu bez dovoljno vode
Drugi deo priručnika, obuhvaćen poglavljima od 9. do 15, bavi se kritičnom fazom nakon što plod napusti stablo. Šljive su klasifikovane kao klimakterijsko voće, što znači da njihov kvalitet izuzetno brzo opada nakon berbe zbog gubitka težine, kiselosti i čvrstoće, te su podložne brzom kvarenju. Kako bi se tim problemima doskočilo, autori predstavljaju savremene tehnologije pakovanja i skladištenja koje koriste inovativne materijale za produžavanje svežine plodova.
U sferi prerade, knjiga donosi inovacije u proizvodnji tradicionalnih proizvoda poput sokova i džemova, ali ide i korak dalje, istražujući iskorišćavanje nusproizvoda. Jedan od najzanimljivijih delova bavi se mogućnošću da se kora i koštice, koji se često smatraju otpadom, pretvore u vredne resurse. Na primer, istraživanja citirana u knjizi pokazuju potencijal jezgara iz koštica šljive kao sirovine za proizvodnju biodizela. Poslednje poglavlje posvećeno je ekstrakciji antocijanina iz plodova i ostataka prerade, što otvara mogućnosti njihove primene u prehrambenoj i farmaceutskoj industriji.
Knjiga se bavi i nutritivnom vrednošću šljive, ističući njen sadržaj vlakana, fenolnih jedinjenja, karotenoida i drugih bioaktivnih supstanci. Posebna pažnja posvećena je mogućim zdravstvenim koristima šljive i suvih šljiva, uključujući njihov potencijalni doprinos zdravlju srca i kostiju, kao i kognitivnim funkcijama.
Tagovi
Autor
