• Zaštićeni proizvodi
  • 02.06.2019. 12:00

Kako do oznake geografskog porekla poljoprivrednih proizvoda?

Mnogi trgovci i potrošači spremni su da plate i veću cenu za proizvod koji ima posebna svojstva i kvalitet. Proizvodi čije su karakteristike uslovljene podnebljem, zdravom životnom sredinom, znanjem i odlikama ljudi sa tog područja, obeležavaju se oznakom - geografskog porekla.

Foto: Zvezdana Gligorijević
  • 69
  • 19
  • 0

Na zelenim i kvantaškim pijacama posebno su traženi: ivanjički krompir, futoški kupus, ariljska malina. Pri kupovini mlečnih proizvoda, traženi su užički i kraljevački kajmak, sjenički i zlatarski sir, pirotski kačkavalj. Kada je reč o mesu i mesnim prerađevinama - pirotsko i sjeničko jagnje, užička pršuta, sremski kulen. Proizvodi registrovani oznakom geografskog porekla strogo se kontrolišu, prevashodno kvalitet i teritorija proizvodnje, a upisani su u Registar Zavoda za intelektualnu svojinu.

Šarena magija pirotskog ćilima

Ima proizvoda koji na prvi pogled asociraju na Srbiju. Jedan od takvih nesumnjivo je i pirotski ćilim, koji se odlikuje svojim privlačnim, skladnim i živim bojama, kao i neobičnim šarama. Odlikuje se i po tome što nema naličje već dva istovetna lica. Tka se po specifičnoj tehnici.

Vina iz Šumadije dobila oznaku geografskog porekla!

Oznaka geografskog porekla za pirotski ćilim ustanovljena je kod Zavoda za intelektualnu svojinu, 16. juna 2002. godine i upisana u Registar geografskih oznaka porekla za ćilime (podne, zidne i ukrasne), prekrivače za krevete, zavese, draperije, torbice, tkanice za pojaseve, odeću i druge proizvode izvedene ručnim tkanjem, proizvedene na području opštine Pirot.

Sirova bela vuna za osnovu, a višebojna za potku

Sirovina od koje se tka pirotski ćilim kvalitetna je, prirodna sirova bela vuna za osnovu i višebojna vuna za potku. Pirotski ćilim sastoji se od: resa, spoljašnjeg ćenara, ploča (bordura), unutrašnjeg ćenara i polja. Prema veličine razlikuje se 34 vrste ćilima. Površina ćilima tradicionalno se meri aršinom (1 aršin = 0,5 m²).
Ćilim dobija naziv i po šari u polju. Do sada registrovano je 95 šara - kostenice, ogledala, venci, đulovi, bombe, kuveri, vraško koleno, sovre, narovi, štitovi, kecelje, karanfili, žabe, đavolčetići, filigran i mnogi drugi.

Svrljiški belmuž - jelo za vitalnost

Naziv beo (bel) u skladu je sa bojom (mleka, sira), a muž označava njegovu snažnost (muževnost) jer svojom koncentrovanom hranljivošću vraća snagu, vitalnost i raspoloženje. Svrljiški belmuž punomasni je topljeni sir sa najmanje 48% suve materije, žuto - bele boje, meke (testaste) ujednačene konzistencije, bez grudvica, sa rastopljenom mlečnom mašću, žute boje u kojoj se smesa nalazi. Prijatnog je mirisa koji podseća na miris svežeg mladog sira, blago kiselog ukusa, topi se u ustima sa blagom notom belog kukuruznog i pšeničnog brašna.

Znate li koje su oznake kvaliteta EU proizvoda?

Proizvod koji nosi navedeno ime porekla, ima sledeće karakteristike: punomasni mladi sir od kojeg se proizvodi belmuž dobija se od mleka krava, ovaca ili od mešanog mleka koje ima minimum 4% mlečne masti i čija kiselost iznosi najviše 7,6 stepena SH, bez prisustva antibiotika i bez dodatka vode. Kuhinjska so dodaje se u količini od 1,5 do 2% na ukupnu količinu sira koja je upotrebljena za proizvodnju.

Rastopljeni pulomasni mladi sir uz dodatak brašna

Nakon dodavanja soli i potpunog rastapanja punomasnog mladog sira, u masu dodaje se kukuruzno i pšenično brašno poreklom sa područja opštine Svrljig. Kukuruzno brašno je od zrna belog kukuruza, ”tvrdunca” dok se pšenično brašno dobija od meljave celog pšeničnog  zrna. Količina brašna koja se koristi u pripremi belmuža iznosi najviše 15% od mase sira od koga se svrljiški belmuž proizvodi tako što se koristi pet do sedam odsto belo kukuruzno brašno, a osam do deset procenata pšenično brašno.

Kome se podnosi prijava za registraciju?

Postupak za priznavanje (registraciju) oznake geografskog porekla određenog proizvoda pokreće se podnošenjem odgovarajuće prijave Zavodu za intelektualnu svojinu. Prijavu može podneti fizičko ili pravno lice sa određenog geografskog područja, proizvođač proizvoda za koji se traži zaštita oznake geografskog porekla, udruženje proizvođača tog proizvoda, udruženje potrošača, privredna komora ili državni organ zainteresovan za zaštitu.

Šta konkretno znači geografska oznaka proizvoda

Uz prijavu podnosi se elaborat koji sadrži: stručno opisana posebna svojstva proizvoda, podatke o uzročnoj vezi posebnih svojstava i kvaliteta tog proizvoda i opisanog geografskog područja sa koga potiče, opis ustaljenog (tradicionalnog) načina proizvodnje proizvoda, podatke o količinama proizvoda sa opisanog geografskog područja u toku jedne godine i podatak o tome koja institucija sistematski kontroliše kvalitet i posebna svojstva proizvoda.


Tagovi

Prehrambeni proizvodi Geografska oznaka porekla Zaštićeni proizvodi Zavod za intelektualnu svojinu Poljoprivredni proizvodi


Autor

Miodrag Palić

Miodrag Palić

Dugogodišnji novinar, kao i urednik, štampanih i elektronskih medija, bogat iskustva u oblasti poljoprivrede i prehrambene industrije.

Izdvojeni tekstovi

Izdvojeni oglasi